नयाँ दिल्ली—भारतको सार्वजनिक रेल सेवामा यात्रुहरूले गर्ने अनौठो चोरीको तथ्याङ्क सार्वजनिक भएको छ। भारतीय रेलको वातानुकूलित (एसी) डिब्बामा यात्रा गर्ने यात्रुहरूमध्ये झण्डै हरेक १ हजारमा एक जनाले रेलमा उपलब्ध गराइने ओछ्यानका सामग्री (तन्ना, कम्बल, तौलिया आदि) आफ्नो झोलामा हालेर घर लैजाने गरेको पाइएको छ।
भारतीय पत्रिका ‘द इन्डियन एक्सप्रेस’ ले सूचनाको हक (RTI) प्रयोग गरी गरेको एक अनुसन्धानअनुसार, जनवरी २०२२ देखि मे २०२६ सम्मको अवधिमा भारतीय रेलबाट कम्तीमा १ करोड २७ लाख थान ओछ्यानका सामग्रीहरू चोरी भएका छन् । सन् २०२२ देखि २०२५ को बीचमा यस्ता चोरीका घटनाहरूमा ५६ प्रतिशतले वृद्धि भएको तथ्याङ्कले देखाएको छ ।
सबैभन्दा बढी के चोरी हुन्छ? तथ्याङ्कअनुसार यात्रुहरूले सबैभन्दा धेरै अनुहार पुछ्ने सानो तौलिया चोर्ने गरेका छन्। झोलामा हालेर बोक्न सबैभन्दा सजिलो हुने भएकाले ४ वर्षको अवधिमा मात्रै ४६ लाख ५४ हजार तौलिया चोरी भएका छन् । त्यसपछि क्रमशः ४१ लाख १३ हजार तन्ना, २३ लाख ५९ हजार सिरानीको खोल, १२ लाख ९५ हजार कम्बल र २ लाख ७६ हजार सिरानी यात्रुहरूले चोरेर लगेका छन् ।
आर्थिक नोक्सानी र मारमा साना कर्मचारी: यो चोरीका कारण ओछ्यानका सामग्री आपूर्ति गर्ने ठेकेदारहरूले चार वर्षमा करिब १०४.५१ करोड भारतीय रुपैयाँ बराबरको नोक्सानी व्यहोरेका छन् । दुःखद कुरा के छ भने, ठेकेदारले यो नोक्सानीको रकम धेरैजसो रेलमा काम गर्ने साना कर्मचारी (कोच अटेन्डेन्ट) हरूको तलबबाट असुल गर्ने गरेका छन् । रेल मन्त्रालयले यस विषयलाई गम्भीर चिन्ताको विषय भन्दै चोरीका घटनामा कर्मचारीको मिलेमत्तो नरहेको र चोरी भएका सामग्रीको सट्टा नयाँ किन्दा त्यसको आर्थिक भार अन्ततः सर्वसाधारण यात्रुमै पर्ने बताएको छ।
चोरी कहाँ बढी हुन्छ? कुल चोरीका घटनामध्ये ६७ प्रतिशत हिस्सा १० वटा डिभिजनहरू (बीकानेर, जोधपुर, जयपुर, राँची, दिल्ली, मुम्बई, अहमदाबाद, सोनपुर, दानापुर र बिलासपुर) मा हुने गरेको छ । यद्यपि, दिल्ली डिभिजनले भने चोरीका घटनामा ७९ प्रतिशतले कमी ल्याउन सफल भएको छ । अर्कोतर्फ, दक्षिण भारतका तिरुचिरापल्ली र पालक्काड डिभिजनमा चोरीको कुनै पनि घटना दर्ता नहुनुले सकारात्मक सन्देश दिएको छ ।
_1739267551.png)
