अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेशन (आईएसएस) मा गरिएको एक महत्वपूर्ण वैज्ञानिक अनुसन्धानले क्यान्सर उपचारको क्षेत्रमा ठूलो उपलब्धि हासिल गरेको छ। अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी नासा र औषधि उत्पादक कम्पनी मर्कको संयुक्त प्रयासमा गरिएको उक्त अध्ययनका आधारमा क्यान्सरको प्रमुख औषधिको नयाँ र प्रभावकारी इन्जेक्सन विकास गरिएको हो।
उक्त नयाँ उपचारलाई अमेरिकी खाद्य तथा औषधि प्रशासन (एफडिए) ले गत सेप्टेम्बरमै स्वीकृति दिइसकेको छ। यससँगै क्यान्सर बिरामीले लामो समयसम्म नसामार्फत इन्फ्युजन लिनुपर्ने बाध्यता हटेको छ। अब बिरामीलाई केवल १ देखि २ मिनेटमै छालामुनि इन्जेक्सनमार्फत औषधि दिन सकिनेछ।
के हो नयाँ उपचार ?
यो नयाँ उपचार मर्क कम्पनीद्वारा विकास गरिएको पेम्ब्रोलिजुमाब नामक इम्युनोथेरापी औषधिको सबक्युटेनियस (छालामुनि दिने) इन्जेक्सन हो। यस औषधि मेलानोमा, फोक्सोको क्यान्सरसहित विभिन्न क्यान्सरको उपचारमा प्रयोग हुँदै आएको छ।
यसअघि पेम्ब्रोलिजुमाब बिरामीलाई अस्पताल वा क्लिनिकमा नसामार्फत इन्फ्युजनका रूपमा दिइन्थ्यो, जसमा १ देखि २ घण्टासम्म समय लाग्थ्यो। पछि समय घटाएर करिब ३० मिनेट बनाइए पनि उपचार अझै झन्झटिलो नै थियो। नयाँ विधिअनुसार भने हरेक तीन हप्तामा एकपटक मात्र १–२ मिनेटमै इन्जेक्सन दिएर उपचार सम्भव हुनेछ।
अन्तरिक्ष अनुसन्धान कसरी सफल भयो ?
अन्तरिक्षमा गुरुत्वाकर्षण अत्यन्त न्यून हुने भएकाले (माइक्रोग्रेभिटी) त्यहाँ प्रोटिन क्रिस्टलहरू पृथ्वीभन्दा ठूलो, समान र उच्च गुणस्तरका बन्ने गर्छन्। पृथ्वीमा भने गुरुत्वाकर्षणका कारण क्रिस्टल असमान र कम गुणस्तरका बन्ने समस्या देखिन्छ।
स्पेस स्टेशनको माइक्रोग्रेभिटी वातावरणमा तयार गरिएका उच्च गुणस्तरका प्रोटिन क्रिस्टलहरूको अध्ययनबाट वैज्ञानिकहरूले औषधिका अणुहरूको संरचना अझ स्पष्ट रूपमा बुझ्न सके। यसकै आधारमा औषधिलाई सजिलै घुल्ने र छिटो दिन मिल्ने इन्जेक्सनको रूपमा विकास गर्न सम्भव भएको हो।
मर्क कम्पनीले सन् २०१४ देखि अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेशनलाई प्रयोगशालाका रूपमा प्रयोग गर्दै मोनोक्लोनल एन्टिबडीसम्बन्धी अनुसन्धान गर्दै आएको छ। यी एन्टिबडीले शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता मजबुत बनाउँछन्।
अन्तरिक्ष अनुसन्धानका फाइदा
अन्तरिक्षमा गरिने अनुसन्धानले पृथ्वीमा औषधि विकासलाई अझ छिटो, प्रभावकारी र गुणस्तरीय बनाउने देखिएको छ। यसले क्यान्सरजस्ता जटिल रोगहरूको उपचारलाई सरल बनाउनुका साथै भविष्यका चन्द्रमा र मंगल अभियानका लागि अन्तरिक्ष यात्रीहरूको स्वास्थ्य सुरक्षामा पनि योगदान पुर्याउँछ।
नासाका अनुसार, स्पेस स्टेशनमा गरिएका अनुसन्धानहरूले अन्तरिक्ष यात्री मात्र नभई पृथ्वीका लाखौँ मानिसको जीवनस्तर सुधार्न सहयोग पुर्याइरहेका छन्।
समग्रमा, अन्तरिक्ष अनुसन्धानले अब वैज्ञानिक खोजमा सीमित नरही पृथ्वीका सामान्य मानिसको जीवनमा प्रत्यक्ष लाभ पुर्याउन थालेको छ। क्यान्सर बिरामीका लागि विकास गरिएको यो नयाँ इन्जेक्सन उपचार त्यसैको एक महत्वपूर्ण उदाहरण बनेको छ।
एजेन्सी
