एजेन्सी । लुना–२५ चन्द्रमामा अवतरण गर्ने अपेक्षा गरेको रुसलाई आइतबार ठूलो झट्का लागेको छ । रुसले ५० वर्षपछि दोस्रो पटक गरेको अन्तरिक्ष मिसन असफल भएको छ । रुसी अन्तरिक्ष यान लुना-२५ चन्द्रमाको सतहमा अवतरण हुनुभन्दा २४ घण्टाअघि नै दुर्घटनाग्रस्त भएको थियो ।
अघिल्लो दिन रुसी अन्तरिक्ष एजेन्सीले लुना–२५ मा गडबडी भएको जानकारी दिएको थियो ।
भारतको चन्द्रयान-३ गत महिना प्रक्षेपण गरिएको थियो र अर्को रुसको लुना-२५ थियो, जसमा चन्द्रमामा पठाउने दुईवटा मिसनहरू विश्वभर सबैभन्दा बढी चर्चामा थिए। रुसले अगस्ट १० मा आफ्नो अन्तरिक्ष यान प्रक्षेपण गरेको थियो । तर, यसको अवतरण भारतको चन्द्रयान–३ भन्दा दुई दिन अगाडि नै गर्ने भनेको थियो । लुना–२५ अगस्ट २१ मा चन्द्रमाको सतहमा अवतरण गर्ने विश्वास गरिएको थियो तर त्यसअघि नै आइतबार दुर्घटना भएको थियो । त्यसैगरी, चन्द्रयान–३ को अवतरण २३ अगस्टको साँझ ६ः०४ बजे गरिने छ ।
रुसको अन्तरिक्ष एजेन्सी रोस्कोसमोसले आइतबार रुसको मानवरहित रोबोट ल्यान्डर अनियन्त्रित कक्षमा घुमेपछि दुर्घटनाग्रस्त भएको बताएको छ । एजेन्सीले प्रि-ल्याण्डिङ तयारीका क्रममा समस्या आएपछि शनिबार अन्तरिक्ष यानसँग सम्पर्क टुटेको बताएको छ । "यो अप्रत्याशित कक्षमा प्रवेश गर्यो र चन्द्रमाको सतहसँग ठोक्कियो," अन्तरिक्ष एजेन्सीले आइतवार एक विज्ञप्तिमा भनेको छ ।
लुना–२५ अन्तरिक्षयानमा अवतरण गर्नुअघि शनिबार प्राविधिक त्रुटि भएको थियो । रोस्कोस्मोसले रिपोर्ट गर्यो कि अन्तरिक्ष यानले पूर्व अवतरण कक्षमा प्रवेश गर्ने प्रयास गर्दा खराबी अनुभव गर्यो र वैज्ञानिकहरूले स्थितिको मूल्याङ्कन गरिरहेका छन्। अन्तरिक्ष एजेन्सीले टेलिग्राममा पोस्टमा भनेको छ, "मिसनको क्रममा स्वचालित स्टेशनमा असामान्य अवस्था आयो, जसले मापदण्डहरूसँग तोकिएको प्रक्रिया पूरा गर्न सकेन।"
रुसी अन्तरिक्ष यानले पनि शनिबार आफ्नो पहिलो नतिजा सार्वजनिक गरेको छ । रोस्कोस्मोसले जानकारीको विश्लेषण गरिरहेको बताएको छ, तर एजेन्सीले भने कि प्रारम्भिक तथ्याङ्कले चन्द्रमाको माटोमा रासायनिक तत्वहरूको ट्रेसहरू देखाएको छ। रुसले चन्द्रमाको अन्वेषणमा महत्वपूर्ण पुनरागमन गरिरहेको छ । सन् १९७६ मा सोभियत युगको लुना-२४ मिसन पछ्याउँदै अगस्ट १० मा लुना-२५ लगभग पाँच दशकमा पहिलो पटक अन्तरिक्षमा प्रक्षेपण गरिएको थियो। अहिलेसम्म तत्कालीन सोभियत संघ, अमेरिका र चीनले मात्र चन्द्रमामा ‘सफ्ट ल्यान्डिङ’ गर्न सफल भएका छन् ।
