थाइल्याण्ड र लाओसमा मानिसहरु ‘कोई प्ला’ नामको परिकार निकै उत्साहका साथ खान्छन् तर तपाईले यस्तो कुरा थाहा पाउँदा छक्क पर्नुहुनेछ कि यो परिकारलाई विश्वको सबैभन्दा घातक परिकार पनि भनिन्छ । यो दावी गरिएको छ कि थाइल्याण्डमा मात्र यो परिकार खाँदा हरेक वर्ष २० हजार भन्दा बढी मानिसको मृत्यु हुन्छ।
संसारमा यस्ता धेरै परिकार छन्, जसलाई मानिसहरुले मन पराएर खान्छन् । यद्यपि कतिपय यस्ता परिकारहरु छन् जसलाई खतरनाक मानिन्छ र मृत्युको जोखिम हुन्छ तर पनि मानिसहरु ती खानेकुराहरु खान डराउँदैनन् । यस्तै एउटा खतरनाक परिकार थाइल्याण्ड र लाओसमा पनि पाइन्छ, जसलाई त्यहाँको लोकप्रिय परम्परागत परिकार मानिन्छ, तर अचम्मको कुरा यो हो कि यो परिकार हरेक वर्ष करिब २० हजार मानिसको मृत्युको लागि जिम्मेवार मानिन्छ ।
यो परिकारको नाम ‘कोइ प्ला’ हो । लाओस र थाइल्याण्डको इसान क्षेत्रका मानिसहरू यसलाई काटेको काँचो माछा, कागतीको रस, जडिबुटी र मसला मिलेर बनेको सलाद मान्छन्। ओडिटी सेन्ट्रल नामक वेबसाइटका अनुसार यो डिशमा समस्या हुने तत्व माछा हो। वास्तवमा, यो माछामा बस्ने परजीवीहरूले मानिसहरूलाई बिरामी बनाउँछन्, त्यसपछि तिनीहरू मर्छन्।
यो परिकार परजीवी संग संक्रमित छ
'कोई प्ला' डिश सामान्यतया मेकोङ बेसिनमा पाइने ताजा पानीको माछाबाट बनाइन्छ, जुन प्रायः फ्ल्याटवार्म परजीवीबाट संक्रमित हुन्छन्, जसलाई लाइभ फ्लुक्स भनिन्छ। यी परजीवीहरूले मानिसमा क्यान्सर, cholangiocarcinoma वा पित्त नलीको क्यान्सर निम्त्याउने मानिन्छ, जसले थाइल्याण्डमा मात्र 20 हजार मानिसहरूको मृत्यु निम्त्याउँछ।
मानिसहरू क्यान्सरको सिकार हुन्छन्
थाइल्यान्डको खोन केन युनिभर्सिटीका कलेजो सर्जन नारोङ खुन्टिकियोले २०१७ मा एक अन्तर्वार्तामा भनेका थिए, 'यो यहाँ ठूलो स्वास्थ्य समस्या हो, तर यसको बारेमा कसैलाई थाहा छैन, किनभने तिनीहरू रूखबाट पातहरू झरेझैँ चुपचाप मर्छन्'। यो परिकार खाँदा आमाबुवा दुवैको डक्टको क्यान्सर भएर मृत्यु भएको डा नारोङले बताए । त्यसैले डा. नारोङले आफ्नो सम्पूर्ण जीवन थाइल्याण्डको ग्रामीण इलाकामा बसोबास गर्ने मानिसहरूलाई यो खतरनाक परिकारको बारेमा चेतावनी दिन बिताए, यो खतरनाक छ र खानु हुँदैन।
यो रोग मौन हत्यारा हो
यो भनिन्छ कि कोइ प्लाको एक मात्र टोकाइले पित्त नलीको क्यान्सर गराउन प्राविधिक रूपमा पर्याप्त छ। यसलाई ‘साइलेन्ट किलर’ भनिन्छ । यो रोगमा शल्यक्रिया नगरी बाँच्ने सम्भावना अन्य रोगको तुलनामा कम हुन्छ ।
