काठमाडौं— मध्यपूर्वमा जारी तनावका बीच होर्मुज जलडमरू मार्ग सम्बन्धी स्थितिमा केही नरमी आएको संकेत देखिएको छ। इरानले भारत र चीनपछि अब जापानी जहाजहरूलाई पनि उक्त समुद्री मार्ग प्रयोग गर्न दिने तयारी गरेको जनाएको छ।
इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अरागची ले शुक्रबार राति जापानको समाचार संस्था क्योदो न्यूज सँग कुरा गर्दै भने, “होर्मुज जलडमरू मार्ग पूर्ण रूपमा बन्द गरिएको छैन। यो केवल इरानमाथि आक्रमण गर्ने शत्रु राष्ट्रका जहाजका लागि मात्र बन्द हो, अन्य देशका जहाजहरू सुरक्षित रूपमा आवतजावत गर्न सक्छन्।”
उनले जापानी पक्षसँग सुरक्षित मार्ग सुनिश्चित गर्न संवाद भइरहेको जानकारी पनि दिए। “उनीहरूले हामीसँग सम्पर्क गरेमा हामी सुरक्षित मार्गको व्यवस्था गर्न तयार छौँ,” अरागचीले भने।
जापानका विदेशमन्त्री तोशिमित्सु मोटेगी सँगको हालैको वार्तापछि यस्तो धारणा सार्वजनिक गरिएको हो। मोटेगीले खाडी क्षेत्रमा ठूलो संख्यामा अलपत्र परेका जापानी जहाजबारे चिन्ता व्यक्त गरेका थिए।
तेल आपूर्तिमा गम्भीर असर
जापान आफ्नो कच्चा तेलको करिब ९० प्रतिशतभन्दा बढी आयात मध्यपूर्वबाट गर्छ, जुन मुख्यतः यही मार्ग हुँदै पुग्ने गर्छ। तर फेब्रुअरी २८ पछि अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि आक्रमण थालेसँगै यो मार्ग प्रभावकारी रूपमा अवरुद्ध भएको थियो।
युद्धको प्रारम्भिक चरणमा इरानको इस्लामिक रिभोल्युशनरी गार्ड कोर्प्स ले यस मार्ग हुँदै जबर्जस्ती जाने जहाजमाथि आक्रमण गरिने चेतावनी दिएको थियो, जसका कारण समुद्री यातायात लगभग ठप्प बनेको थियो।
पछिल्लो समय नरम बन्दै इरान
पछिल्ला दिनहरूमा भने इरानले आफ्नो अडान केही लचक बनाएको देखिन्छ। चीन, भारत र पाकिस्तानका जहाजहरूलाई यसअघि नै आवतजावतको अनुमति दिइसकेको इरानले अब जापानलाई पनि सूचीमा समावेश गर्ने संकेत दिएको छ।
युद्ध तेस्रो सातामा प्रवेश गर्दा अमेरिका लगायतका सहयोगी देशहरूले इरानमाथि मार्ग पूर्ण रूपमा खोल्न दबाब बढाइरहेका छन्। जापान, फ्रान्स, जर्मनी, इटाली, नेदरल्यान्ड्स र युनाइटेड किंगडमले संयुक्त वक्तव्य जारी गर्दै आवश्यक परे समुद्री सुरक्षाका लागि सहयोग गर्ने बताएका छन्।
यसैबीच इराक, मलेसिया, चीन, भारत र पाकिस्तानले पनि इरानसँग कूटनीतिक संवाद तीव्र बनाएका छन्।
रणनीतिक रूपमा अत्यन्त संवेदनशील मानिने होर्मुज जलडमरू मार्गमा इरानको लचकताले विश्व ऊर्जा आपूर्ति र क्षेत्रीय स्थिरतामा केही राहत दिने संकेत देखिएको छ, तर समग्र अवस्था अझै पूर्ण रूपमा सामान्य भइसकेको छैन।आजतक
