काठमाडौँ — नेपालीहरूको दोस्रो ठूलो चाड तिहारको मुख्य दिन भाइटीका आज देशभर श्रद्धा, आस्था र उल्लासका साथ मनाइएको छ।
प्रत्येक वर्ष कार्तिक शुक्ल द्वितीयाका दिन मनाइने भाइटीका पर्वमा आज दिदीबहिनीहरूले आफ्ना दाजुभाइलाई दीर्घायु, आरोग्य र ऐश्वर्य प्राप्तिको कामना गर्दै परम्परागत रूपमा पञ्चरङ्गी वा सप्तरङ्गी टीका लगाइदिएका छन्। यससँगै यमपञ्चकको अन्तिम दिन पनि सम्पन्न भएको छ।
धर्मशास्त्रविद् तथा नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिका सदस्य प्रा. डा. देवमणि भट्टराईका अनुसार भाइटीकाको मुख्य उद्देश्य दाजुभाइ र दिदीबहिनीबीचको प्रेम, आस्था र कर्तव्यभावलाई नवीकरण गर्नु हो। उनले भने, “दिदीबहिनीले दाजुभाइलाई पूजा गर्दा अखण्ड सौभाग्य र ऐश्वर्य प्राप्त हुने शास्त्रीय मान्यता छ।”
यस वर्ष भाइटीकाको उत्तम साइत मध्याह्न ११:३९ बजे रहेको समितिले जनाएको थियो। यही साइतमै राष्ट्रका उच्च पदाधिकारीदेखि आम नागरिकसम्मले टीका लगाएका थिए।
टीकाको विधिअनुसार आज लक्ष्मीपूजाका दिन स्थापना गरिएको दियो, कलश र गणेशको पूजा गरी मूल थालीमा लेखिएको अष्टदलमा अष्ट चिरञ्जीवी — मार्कण्डेय, अश्वत्थामा, बलि, व्यास, हनुमान, विभीषण, कृपाचार्य र परशुराम — सहित चित्रगुप्त, यमराज, यमुना, धर्मराज र गणपत्यादि देवताको आराधना गरिएको थियो। त्यसपछि दिदीबहिनीले दाजुभाइलाई तेलको धाराले छेकेर पञ्चरङ्गी वा सप्तरङ्गी टीका, मखमली, सयपत्री र गोदावरी फूलका माला लगाइदिए।
शास्त्रअनुसार तिहारमा लगाइने टीकाका पाँच रङ — रातो, सेतो, पहेँलो, हरियो र नीलो — मानिएका छन्। टीका लगाइसकेपछि दिदीबहिनीहरूले दाजुभाइलाई ओखर, कटुस, मरमसला र सेलरोटी जस्ता परम्परागत परिकार दिए भने दाजुभाइहरूले दिदीबहिनीलाई कपडा, दक्षिणा र सौभाग्यका प्रतीक सामग्रीहरू दिएर आशीर्वाद व्यक्त गरे।
दिदीबहिनी नहुनेका लागि आज राजधानीको रानीपोखरीस्थित बालगोपालेश्वर मन्दिर वर्षमा एकपटक खुलाइएको थियो। यस दिन दिदीबहिनी नहुने दाजुभाइहरूले सो मन्दिरमा गई पूजा–दर्शन गरी भाइटीका लगाउने परम्परा रहँदै आएको छ। त्यसैगरी जयवागेश्वरीस्थित खञ्जनेश्वर महादेव मन्दिरमा पनि आज बिहानैदेखि टीका लगाउन भक्तजनहरूको भीड लागेको थियो।
भाइटीकाको दिनले दाजुभाइ र दिदीबहिनीबीचको आत्मीयता, स्नेह र पारिवारिक एकतालाई अझ प्रगाढ बनाउने विश्वास गरिएको छ। यससँगै पाँच दिन लामो तिहार पर्व पनि औपचारिक रूपमा सम्पन्न भएको छ।
