यदि तपाइँ पनि आफ्नो पर्स राख्न आफ्नो पेन्ट को पछाडिको गोजी प्रयोग गर्नुहुन्छ भने,यस्तो बानीले स्वास्थ्यमा धेरै समस्या हुन सक्छ। पर्सलाई पेन्टको पछाडिको गोजीमा घण्टौंसम्म राख्नाले फ्याट वालेट सिन्ड्रोम हुन सक्छ,जसले हिँड्न पनि गाह्रो बनाउन सक्छ। फ्याट वालेट सिन्ड्रोमलाई मेडिकल भाषामा पिरिफोर्मिस सिन्ड्रोम पनि भनिन्छ ।
पर्स राख्नको लागि प्यान्ट वा जिन्सको पछाडिको प्रयोग गर्ने पुरुषहरूमाझ धेरै सामान्य छ। पैसाले भरिएको पर्स र विभिन्न प्रकारका कार्डहरू पछाडिको खल्तीमा राख्नु अधिकांश पुरुषको बानीनै परेको हुन्छ । तर यो सानो बानीले तपाईलाई गम्भीर रोगको सिकार बनाउन सक्छ र तपाईलाई हिड्न, उठ्न र बस्न गाह्रो बनाउन सक्छ। हालै भारतको हैदराबादका एक ३० वर्षीय युवालाई एउटा रोग लागेको छ। सुरुमा, उनले यसलाई सानो स्नायु समस्या हो भनेर बेवास्ता गरे। तर पीडा बढ्दै गयो । करिब तीन महिनादेखि दाहिने हिपदेखि खुट्टा र खुट्टाको औँलासम्म असह्य पीडा भएकोले धेरै किसिमका औषधि र उपचार गर्दा पनि राहत पाएनन् । पछि जाँच गर्दा चिकित्सकले उनलाई ‘फ्याट वालेट सिन्ड्रोम’ भएको पत्ता लगाए ।
के हो यो 'फ्याट वालेट सिन्ड्रोम'
फ्याट वालेट सिन्ड्रोमबाट पीडित व्यक्तिलाई उभिँदा वा हिँड्दा भन्दा बस्दा वा सुत्दा धेरै पीडा हुन्छ। उक्त व्यक्तिले एमआरआई सहित धेरै परीक्षणहरू गराए , जसमा उसलाई मेरुदण्ड वा ढाडको तल्लो भागमा नसाको कम्प्रेसन वा कम्प्रेसनको कुनै गुनासो थिएन। यसपछि उनको नर्भ कन्डक्शन (एक प्रकारको परीक्षण जसको सहायताले नसामा भएको क्षति पत्ता लगाइन्छ।) गरियो। यस अनुसन्धानमा डाक्टरहरूले व्यक्तिको दाहिने साइयाटिक नसा मा गम्भीर क्षति पुगेको पत्ता लगाए। तर सायटिक नसामा क्षति हुनुको कारण के हो भन्ने अझै थाहा हुन सकेनन । त्यसपछि ती व्यक्तिले आफ्नो डाक्टरलाई भने -आफूले जहिले पनि पैन्ट वा जिन्सको पछाडि दायाँपट्टि पैसा र कार्डजस्ता चीजहरूले भरिएको भारी पर्स कार्यालयमा करिब १० घण्टासम्म हुँदा पनि आफ्नो खल्तीमा राख्ने गर्थे ।
फ्याट वालेट सिन्ड्रोम धेरै पीडादायी हुन सक्छ, त्यसपछि डाक्टरहरूले थाहा पाए कि त्यो भारी पर्सका कारण व्यक्तिको पिरिफोर्मिस मांसपेशी (मांशपेशी) दबिएको थियो, जसका कारण मेरुदण्डबाट खुट्टासम्म जाने साइयाटिक नर्भ पनि दबाबमा परेको थियो। फ्याट वालेट सिन्ड्रोम भएमा सायटिक नर्भमा सिधै दबाब पर्न सक्छ र बिरामीलाई बढी पीडा हुन सक्छ।
कसरी हुन्छ यो समस्या
"प्रायः पुरुषहरूले आफ्नो पर्समा आवश्यक कागजात, प्यान कार्ड, डेबिट कार्ड र क्रेडिट कार्ड जस्ता धेरै चीजहरू राख्छन्, जसका कारण उनीहरूको पर्स धेरै भारी हुन्छ। (वालेट न्यूरिटिस) फ्याट वालेट सिन्ड्रोमलाई मेडिकल भाषामा पिरिफोर्मिस सिन्ड्रोम भनिन्छ यो साइयाटिक नर्भसँग सम्बन्धित विकार हो। Sciatica एउटा नसाहो जुन मेरुदण्ड हुँदै हिप र खुट्टाको कुर्कुच्चामा जान्छ। यस विकारमा कम्मर र हिपमा दुखाइ हुन्छ। "पिरिफोर्मिस सिन्ड्रोम तब हुन्छ जब तपाइँको पिरिफोर्मिस मांसपेशीले sciatic स्नायु कम्प्रेस गर्दछ, जसले कहिलेकाहीँ अंगहरू सुन्निन्छ। यसले हिप र खुट्टाको पछाडि दुखाइ वा सुनिन्न थाल्दछ । कहिलेकाहीँ शरीरको एक छेउमा वा कहिलेकाहीं दुवै पक्षमा हुन सक्छ। पिरिफोर्मिस सिन्ड्रोम अफिस वा कार्यस्थलमा भारी पर्स बोकेर बसेर लामो समय काम गर्ने मानिसहरूमा सामान्य हुन्छ। कहिलेकाहीँ लामो दूरीको यात्रा गर्ने कार र ट्रक चालकहरूले पनि आफ्नो पर्स आफ्नो पछाडिको खल्तीमा राख्छन्, जसका कारण उनीहरूले पनि यो समस्या सामना गर्न गर्नु पर्ने हुन्छ ।
पछाडिको गोजीमा पर्स किन राख्नु हुँदैन ?
वास्तवमा, पछाडिको खल्तीमा पर्स राख्नु कुनै नौलो कुरा होइन, तर यसले व्यक्तिलाई अप्ठ्यारो पार्छ, जसलाई उनीहरूले सुविधाको लागि बेवास्ता गर्छन्। धेरै पटक यसले शरीरको सन्तुलन बिगार्छ र यसले कम्मरमा पनि दबाब दिन्छ। हिपको साइएटिक नर्भ कम्मरबाट नै जान्छ, यस दबाबका कारण, कम्मरमा तीव्र दुखाइ हुन्छ, अर्कोतर्फ, जब तपाईं घण्टासम्म यसरी बसिरहनु हुन्छ, यसले पिरिफर्म मांसपेशीहरूमा पनि दबाब दिन्छ। जोर्नी जोर्नीमा हुन्छ।जसका कारण रक्तसञ्चार धेरै पटक रोकिन्छ। यस्तो अवस्था लामो समयसम्म रह्यो भने नसा सुन्निने समस्या पनि बढ्न सक्छ ।
यस्तो अवस्थाबाट कसरी बच्ने
बस्दा वा गाडी चलाउँदा पर्स पछाडिको खल्तीमा राख्नु हुदैन । पर्सलाई आफ्नो अगाडिको खल्ती, ज्याकेट वा शर्टमा राख्नु पर्दछ । यसले ढाडको तल्लो भागमा तनाव दिने छैन र तपाइँलाई बस्नमा कुनै समस्या महसुस हुनेछैन। पर्सलाई पछाडिको खल्तीमा राख्नु भएको छ भने, पर्सको वजन तौल कम गर्न सक्नुहुन्छ। पर्स जति हल्का हुन्छ, तपाईलाई बोक्न त्यति नै सजिलो हुन्छ।
यो सिन्ड्रोम को उपचार कस्तो हुन्छ ?
फ्याट वालेट सिन्ड्रोम वा पिरिफोर्मिस सिन्ड्रोम कत्तिको गम्भीर हुन सक्छ र यस्तो हुँदा आराम पाउनको लागि व्यक्तिले के गर्नुपर्छ। यस विषयमा पी.एन. रेन्जेन भन्छन्, “स्याटिक नर्भ स्पाइनल कर्ड र कम्मरको स्नायुसँग जोडिएको हुन्छ र यो खुट्टामा जान्छ। जसका कारण खुट्टामा सन्तुलन सिर्जना हुन्छ । यदि यसमा कुनै समस्या छ भने, आफ्नो पंजा काम गर्न समस्या हुन सक्छ।" उनी थप भन्छन्, "सामान्य भाषामा, उसले यस्तो अवस्थामा सन्तुलन गर्न सक्दैन र झुण्डिन थाल्छ। यद्यपि, यो एक धेरै सामान्य समस्या हो जुन लामो समयसम्म भारी पर्स बोक्ने मानिसहरूलाई हुन्छ।
पर्स पछाडीको खल्तीमा राख्ने हरेक व्यक्तिलाई यस्तो समस्या हुन्छ तर कसैलाई यस्तो भयो भने सबैभन्दा पहिले नर्भ कन्डक्शनमार्फत बिरामीको जाँच गरिन्छ। यदि पर्सको कारण सायटिक नर्भमा समस्या छ भने,मानिसहरूलाई भारी पर्स पछाडिको खल्तीमा राख्नु हुदैन । यस बाहेक दुखाइ कम गर्न एन्टि-इन्फ्लेमेटरी र पेन किलर दिइन्छ। रोगीले सकेसम्म चाँडो आराम पाउनका लागि केही मांसपेशी स्ट्रेचिङजस्ता व्यायाम पनि गर्छन्।
इन्द्रप्रस्थ अपोलो अस्पताल, नयाँ दिल्लीका न्यूरोलोजिस्ट र वरिष्ठ परामर्शदाता डा पी.एन. रेन्जेनले स्वास्थ्य परामर्श बाट यो समाचार तयार पारिएको हो । आजतक बाट
