सामान्यतया हाम्रो शरीरमा दुई प्रकारको कोलेस्ट्रोल पाइन्छ । जसलाई राम्रो कोलेस्ट्रोल र खराब कोलेस्ट्रोल भनिन्छ। राम्रो,कोलेस्ट्रोलले रगतमा जम्मा भएको बोसोलाई कम गर्न मद्दत गर्छ र हाम्रो धमनीहरूलाई सफा राख्छ जसले गर्दा रगत मुटुमा राम्रोसँग प्रवाह हुन सक्छ। एकै समयमा, खराब कोलेस्ट्रोल धेरै खतरनाक मानिन्छ।
कोलेस्ट्रोल हाम्रो रगतमा पाइने मोम जस्तो पदार्थ हो। कोलेस्ट्रोलको मात्रा २०० एमजी/डीएलभन्दा बढी भएमा उच्च कोलेस्ट्रोलको समस्या सामना गर्नुपर्ने हुन्छ। हाम्रो रगतमा दुई प्रकारका कोलेस्ट्रोल पाइन्छ, राम्रो कोलेस्ट्रोल (हाई डेन्सिटी लिपोप्रोटिन) र खराब कोलेस्ट्रोल (लो डेन्सिटी लिपोप्रोटिन)। खराब कोलेस्ट्रोल धेरै खतरनाक मानिन्छ। धमनीमा खराब कोलेस्ट्रोलको मात्रा बढ्दा मुटुमा रगत सही मात्रामा पुग्दैन, जसका कारण हृदयाघात र स्ट्रोक आदिको जोखिम बढ्छ । रगत परीक्षण गरेर शरीरमा कोलेस्ट्रोलको मात्रा थाहा पाउन सकिन्छ।
उच्च कोलेस्ट्रोलको मात्रा घटाउन स्वस्थ आहार र जीवनशैली आवश्यक मानिन्छ। तर धेरै पटक स्वस्थ खानपान र जीवनशैली अपनाएपछि पनि मानिसको कोलेस्ट्रोलको मात्रा घट्दैन । यसका पछाडी धेरै कारण हुन सक्छन्, आउनुहोस् विस्तारमा जानौं-
खतरनाक बोसो तपाईंको आहारमा लुकेको हुन सक्छ - कोलेस्ट्रोल कम गर्न स्वस्थ आहार धेरै महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। प्रायः मानिसहरू स्वस्थ आहारलाई एक मान्छन् जसमा कुनै पनि बोसो छैन। तर अनस्याचुरेटेड फ्याट र लिक्विड फ्याट स्वास्थ्यका लागि फाइदाजनक हुने र स्याचुरेटेड फ्याट शरीरका लागि हानिकारक हुने चिकित्सकहरू बताउँछन् । यस बाहेक अर्को फ्याट पनि छ जसलाई ट्रान्स फ्याट भनिन्छ र मानिसहरु यो बोसोमा खासै ध्यान दिदैनन् ।
ट्रान्स फ्याट यस्तो बोसो हो जुन आजकल हरेक चीजमा प्रयोग गरिन्छ। यो एकदम अस्वस्थ मानिन्छ। यस्तो अवस्थामा, यो महत्त्वपूर्ण छ कि तपाईंले त्यस्ता चीजहरू बिल्कुल पनि नखानुहोस्, जसमा संतृप्त र ट्रान्स फ्याट हुन्छ।
अनुचित आहार- अक्सर मानिसहरूले कोलेस्ट्रोलको स्तर घटाउन स्वस्थ आहार लिन्छन्, तर कहिलेकाहीं यो आहार कोलेस्ट्रोल घटाउन पर्याप्त हुँदैन। उच्च कोलेस्ट्रोल भएका व्यक्तिले केटो डाइट नगर्ने चिकित्सकहरू बताउँछन् । राम्रो आहारको लागि, यो आवश्यक छ कि तपाइँ डाक्टरहरूसँग सम्पर्क गर्नुहोस्। तपाईंको कोलेस्ट्रोल व्यवस्थापन योजना स्वस्थ छैन - कोलेस्ट्रोल स्तर शून्य फ्याट आहार र जैविक तरकारीहरू उपभोग गरेर मात्र घटाउन सकिँदैन। यसका लागि पूर्ण योजना चाहिन्छ। यसका लागि तपाईंले आफ्नो शरीरलाई सक्रिय राख्नु र औषधिहरू सावधानीपूर्वक सेवन गर्नु महत्त्वपूर्ण छ।
शारीरिक रूपमा सक्रिय नहुनु- खानपान र स्वस्थ जीवनशैलीका साथसाथै कोलेस्ट्रोलको मात्रा घटाउनको लागि शारीरिक क्रियाकलाप पनि निकै महत्वपूर्ण मानिन्छ । कोलेस्ट्रोलको स्तर घटाउनका लागि दैनिक कम्तीमा ३० मिनेट हिँड्नुपर्छ ।
मदिरा सेवन – रक्सीको सेवनले कोलेस्ट्रोलको स्तरमा निकै नराम्रो असर गर्छ । यदि तपाइँ दिनहुँ कोलेस्ट्रोलको औषधि खाँदै हुनुहुन्छ र रक्सी पनि पिउनुहुन्छ भने, तपाइँको शरीरमा औषधिले कुनै असर गर्दैन। अमेरिकन हार्ट एसोसिएसनका अनुसार एक दिनमा २ वटा पेय पदार्थ मात्रै पिउनुपर्छ ।
औषधिको सही डोज नलिनु– कोलेस्ट्रोलको मात्रा नघट्नुको अर्को मुख्य कारण औषधिको सही डोज नलिनु पनि हो । यो महत्त्वपूर्ण छ कि तपाईंले आफ्नो कोलेस्ट्रोल स्तर जाँच गराउनु र डाक्टरहरूलाई रिपोर्ट देखाउनुहोस्। डाक्टरले दिएको औषधिको मात्रा र समय सही लिनुहोस्।
